Vliegende start

Vrijdag 24 augustus 

Onze wekker loopt al om 05:45 uur af. Vandaag beginnen we met onze reis richting Nederland. Onze eerste stap is met de bus naar Santiago de Compostela. De bus vertrekt om 06:45 uur uit Muxía en omdat we deze zeker niet willen missen staan we al om 06:15 u bij de halte. Poeh, dat is wennen om “de klok” weer een actieve rol in ons dagelijks leven te laten spelen! We staan uiteindelijk met 9 man in het donker te wachten. Het lijkt wel herfst, zo fris is het en zo hard waait het. De bus komt op tijd aangereden, maar… er kunnen nog maar 2 personen mee. De bus zit dan vol. We kunnen nog wel een kaartje kopen, maar moeten vervolgens rechtsomkeert. De buschauffeusse geeft aan dat er 2 taxi’s onderweg zijn voor de 7 personen die niet meer in de bus passen. En zo stappen wij in een luxe personenauto met nog 2 aardige Italiaanse pelgrims. Deze taxichauffeur heeft een zware rechtervoet. Hij overschrijdt alle toegestane snelheden. In de dorpjes waar 50 km/u is toegestaan sjeest hij er met 120 km/u doorheen. In Santiago moet hij nog een noodstop voor een stoplicht maken. De remmen doen het gelukkig goed;). Dus staan wij al om iets na achten op het centrale busstation in Santiago de Compostela, waar de bus om 08:45 uur zal arriveren. 

We lopen door het zeer rustige Santiago en komen weer op de pelgrimsroute terecht. Nog voor de kathedraal ontbijten we bij een cafeetje. We doen het op ons gemakje. Dan lopen we over de pelgrimsroute weer naar de kathedraal. Het is aanzienlijk rustiger in Santiago dan ten tijde van onze aankomst op 15 augustus. We lopen wat souvenirwinkeltjes af omdat we een blauwe keramieken tegel met gele schelp willen kopen. We zien het al helemaal voor ons, dit tegeltje hangend aan de muur van onze berging, tussen het Venlose wapenschild en de Zeeuwse knoop in! We vinden een mooi tegeltje. Zo, weer wat extra bagage in de rugzak;)! We lopen over grote pleinen en door smalle straatjes en nemen Santiago goed in ons op totdat het tijd is om naar het treinstation te gaan. 

Met een sneltrein reizen we via A Coruña naar Ferrol, een havenstad aan de noordkust. De trein raast op enkele trajecten met 195 km/u over het spoor. Rond 16 uur komen we in Ferrol aan. We hebben een kamer in een pension gereserveerd, en het blijkt een mooie grote kamer te zijn. We installeren ons en we doen een powernap. Leo breidt zijn powernap nog wat uit en ik ga op verkenning in Ferrol. Meteen een boodschapje doen en een geocache meepakken. Als ik terugkom heeft Leo ondertussen gerealiseerd dat we onze terugreis op de routekaart op onze website in gele pinpoints kunnen zetten. Rood heen, geel terug. 

‘s Avonds bekijken we samen het havengebied van Ferrol. Uiteindelijk belanden we in een straatje naast ons pension in één van de vele restaurantjes. We eten er goed en Leo ervaart dat ze in Spanje ook slechte rode wijn kunnen schenken. Hij heeft er een voorbeeld van…

Zaterdag 25 augustus 

Met een hard geluid valt onze kamersleutel in de metalen brievenbus beneden bij de receptie. Dit is de plek waar we de sleutel achter moeten laten nu het nog zo vroeg is en het pension nog onbemand is. Om 07:15 uur stappen we een barretje binnen om te gaan ontbijten. Dit keer een ontbijt met regelmatig een blik op de klok, want we hebben een trein te halen en we moeten daarvoor nog een treinkaartje kopen. Maar, we hebben ons gisteren uit laten leggen hoe dit werkt tijdens de onbemande uren, dus we zijn voorbereid. En het is nu inderdaad een fluitje van een cent, zo gemakkelijk. Met heel veel tijd over staan we te wachten op een min of meer verlaten station. In het begin hebben we de kleine trein nagenoeg voor onszelf. We reizen naar Navia, een kustplaats waar op de camino doorheen gewandeld zijn. Toen met zwaarbewolkt weer, nu gaan we het bekijken als de zon schijnt. Na 62 stops en in tijd 4 uur verder stappen we uit. De 4 uur zijn omgevlogen! Een heerlijke manier om bewust afscheid te nemen van de regio Galicië. 

We hebben 2 bedden in een pelgrimsherberg gereserveerd. We zijn tenslotte nog steeds pelgrims;)! De herberg in Navia wordt beheerd door de sympathieke en goed Engels sprekende Aurelio, een ex-pelgrim. Wij zijn met onze compostela al op zak nog heel erg welkom in zijn prachtig verzorgde herberg. Het voelt wel raar om zo “schoon” en totaal niet vermoeid (het station ligt op 300 m afstand) tussen de andere, wel bezwete en vermoeide pelgrims rond 13 uur binnen te stappen. 

We doen een klein wasje en lopen het stadje in om lunchinkopen te doen. We waren hier exact 3 weken geleden en we lopen al weer net zo direct naar onze favoriete supermarkt (Alimerka) alsof het gisteren was. Vanwege de goede herinnering aan de zitbankjes in het park bij het standbeeld van een dichter eten we daar onze lunch op, een lekkere bak “aangeklede” sla. Daarna lopen we, net als 3 weken geleden, weer over het prachtig aangelegde pad naar de weidse zee. 

We lopen nu iets verder, naar een strandje. Het is rond 17 uur, het moment dat het maximaal vloed is. De volle, hoge golven slaan neer op het strand. Zo gaaf om naar te kijken! Zeker met het oorverdovende gebulder van het neerslaande water. 

Terug in de herberg blijkt er zich tussen de pelgrims één Nederlandse pelgrim te bevinden, de 45-jarige Michiel. Hij heeft Nederland weliswaar definitief verlaten en woont al 4 jaar in Malaga, maar hij spreekt onvervalst Nederlands. We hebben een erg prettig gesprek met elkaar. Hij is o.a. life-coach en richt zich daarbij vooral op minimaliseren en versimpelen. Dat onderwerp heeft onzer gezamenlijke interesse. We trekken de verdere avond met z’n drieën op. 

Tegen 22:30 uur klimmen we voor de laatste keer het stapelbed op en kruipen onze lakenzak in. En… de laatste keer slapen met 24 personen in 1 ruimte… 

Herkansingen

Zondag 26 augustus 

Het is slapen met intervallen geweest dankzij het vele gesnurk en allerlei andere mond- en keelgeluiden. Terwijl de andere pelgrims in alle vroegte opstaan, blijven wij nog lekker liggen tot 8 uur. Aurelio zal pas vanaf 10 uur komen, dus we hebben alle tijd om rustig te ontbijten en in te pakken. Maria, een Oostenrijkse fietspelgrim, is ook langer blijven liggen. Ze heeft niet zo goed geslapen omdat ze waarschijnlijk iets verkeerds gedronken heeft de avond ervoor. We ontbijten samen met haar. De zoveelste die ons voor ‘gek’ verklaart;)! Ze had wel eens gehoord van een pelgrim die 2 maanden aan de wandel geweest was, maar 5 maanden… Ook zij vindt het helemaal te gek wat wij gedaan hebben. Ze is hoogst verbaasd hoe fit en energiek we eruit zien. Alsof we net begonnen zijn aan onze tocht… Deze opmerking hebben we sinds Santiago meer gehoord. De goede en consequente zorg voor onszelf heeft dus vruchten afgeworpen, want dit is ook precies zoals we ons nu voelen. 

Voor Maria eindigt haar camino hier. Het fietsen valt haar tegen. Het is erg zwaar en vaak is ze vanwege de ondergrond genoodzaakt om het asfalt van de regionale weg op te zoeken. 

Op het moment dat Aurelio binnenkomt vertrekken wij. Inmiddels heeft de 1e pelgrim van vandaag zich al weer gemeld. Het is een dagelijks komen en gaan. 

We hebben nog wat speling voordat we weer de trein instappen. We stappen precies op het tijdstip in als dat we gisteren uitgestapt zijn. Een hele overzichtelijke dienstregeling. In het zonnetje lezen we totdat het tijd is om op het onbemande station de trein te laten stoppen. 

Vandaag treinen we hoofdzakelijk door de regio Asturia. Een regio die zich kenmerkt door veel gekleurde huizen. Niet zomaar een pastelkleur, maar fel groen, geel, blauw of roze. Dat steekt prachtig af in het zo groene landschap, waar we de bergen steeds hoger zien worden. Asturia is onze favoriete regio in Noord-Spanje geworden. Het landschap oogt daar net wat ruiger dan in Galicië. 

We treinen heel de middag, van 12:25 tot 17:45 uur. Het is volledig onbewolkt en we genieten van de prachtige uitzichten. Plaatsjes die wij destijds in de mist gezien hebben, maar nu kraakhelder aan ons voorbij flitsen. Het keienstrand waar we met onze fleecevestjes aan geluncht hebben, maar dat nu pal in de zon ligt. We zien ook weer veel boomgaarden met de appeltjes voor de cider. Die appeltjes zijn al weer een stuk roder van kleur dan ruim een maand geleden. 

In Oviedo moeten we overstappen en we hebben daar 3 minuten voor. Gelukkig heeft Leo zich zo goed verdiept in het Spaanse spoorwezen dat we binnen no time weer in de goede trein zitten. Fijn, want de volgende trein gaat pas 3 uur later weer. 

We stappen uit in Ribadesella, een kustplaatsje waar we 25 juli doorheen gewandeld zijn. Het plaatsje dat ik makkelijk kan onthouden vanwege de ‘biblioplaya’;). 

Het treinstation bevindt zich aan de camino en we zien een 100 meter voor ons 2 pelgrims lopen. En beiden denken we hetzelfde: we zijn blij dat we niet in hun schoenen staan. Wij zijn echt klaar met de camino. En dat gevoel wordt sterker naarmate we meer en meer richting huis komen… 

Het stapelbedden-tijdperk is voorbij. We hebben vandaag een kamer in een pension. We zetten er onze rugzakken weg en lopen het toeristische stadje in. Het is er gezellig druk op deze zondagavond. We lopen langs de kerk en vervolgens naar een witte kapel, die hoog bovenop een landtong vlak aan zee ligt. Vanaf boven hebben we een prachtig uitzicht op het stadje dat in een baai ligt met op de achtergrond de hoge bergen van de Picos de Europa zichtbaar. Aan de andere kant een schitterend uitzicht op de ruige rotsen aan de Golf van Biskaje. Wat een plaatje! 

We eten aan de boulevard in een visrestaurantje, en drinken daar cider bij. Die schenk je niet zelf in, maar wordt op een speciale manier geschonken: hoog boven het hoofd, zonder te kijken, laat de ober het vocht beneden het glas in vallen. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de vloeren en terrassen van deze horecagelegenheden vol gespetterd zijn met cider…

Maandag 27 augustus
Wat een verschil is er tussen de avond en de ochtend ten aanzien van de aanwezigheid van mensen! Spanjaarden leven ‘s avonds tot in de kleine uurtjes, van jong tot oud. Het is nog niet eens zo vroeg in de ochtend, maar het is zo rustig op straat. Na nog een laatste klein wandelingetje over de boulevard van Ribadesella pakken we onze rugzak weer op voor ons volgende treinreisje. 

We gaan nu de regio Asturia verlaten om in Cantabria uit te komen. De trein is perfect op tijd, 10:41 uur. We gaan naar Santillana del Mar. Op 20 juli zijn wij door dit prachtig historische plaatsje gewandeld, door de stromende regen! Het regende toen zo hard dat we nauwelijks buiten onze capuchon konden kijken. We gaan nu voor de herkansing. Dit wordt onze laatste overnachting in Spanje. En die wordt heel bijzonder! Leo is in Santillana del Mar destijds een prachtig pand opgevallen, waar je kunt overnachten, La Casa del Organista. En daar gaan wij nu naar toe:)! Eén van de vele lessen van onze camino: als je zo graag iets wilt (het “sparkt”) en het is mogelijk, dan DOEN! Niet uitstellen! 

Met dit lekkere vooruitzicht nemen we plaats in de boemeltrein die zich voortbeweegt over het enkelspoor. Hij toetert constant, bij elke onbewaakte maar ook bewaakte spoorovergang. Deze langzame manier van terugreizen bevalt ons prima. Bij de plaatjes die we voorgeschoteld krijgen halen we onze herinneringen op en herbeleven we de camino. 

We komen tegen half 2 in Puente San Miguel aan en mogen dan nog zo’n 5 km doorlopen naar Santillana del Mar. Maar eerst eten we ons stokbroodje met kaas op een bankje, in de schaduw. In de zon is het erg warm. Het lopen voelt onwennig. Dat je dat al weer zo snel “ontwend” bent! 

Santillana geeft ons, onder een blauwe hemel, een heel ander beeld dan destijds in de stromende regen. Voor ons absoluut het mooiste stadje van Noord-Spanje! 

In Casa del Organista worden we heel hartelijk ontvangen. Bij de telefonische reservering had ik aangegeven hoe we aan hun adres gekomen zijn. Bij het inchecken refereert de eigenaresse meteen aan ons gesprek: “Ah, de” peregrinos” uit Santiago!”. Vol trots laat ze ons het prachtige pand zien, waar wij op de 2e verdieping een kamer met balkon hebben. We zijn onder de indruk hoe dit historische pand met behoud van authentieke elementen omgebouwd is tot een sfeervol pension. 

Na ons middagdutje lopen we rond in het plaatsje, dat er op z’n mooist bij ligt nu de zon schijnt! Van onder de bogen bij de kerk horen we prachtige muziek vandaan komen. Het is een jonge vent die de “hang” op fantastische wijze weet te bespelen. Een “hang” lijkt op 2 op elkaar gesoldeerde wokpannen. Je drumt hierop met je vingers en het geluid heeft wat weg van een steeldrum. De warme klanken zijn zo passend in de atmosfeer van dit stadje. We genieten ervan totdat hij gaat pauzeren. 

We snuffelen nog wat in de vele kleine winkeltjes. Het stadje is een toeristische trekpleister, maar wordt gelukkig nog niet door de commercie beheerst. Rond 19 uur zien we een restaurant waar ze een ‘menú del noche’ serveren, oftewel een 3-gangenmenu inclusief drank en brood voor een vaste, schappelijke prijs. Ook dit restaurant is gevestigd in een prachtig pand, met daarachter een grote tuin. We nemen plaats in de tuin en laten ons het menu goed smaken.

Terug in ons pension laten we de omgeving nog eens goed op ons inwerken en genieten we nog even in de prachtige zithoek. Klaar voor onze laatste overnachting in een ander bed. Morgen slapen we in de bus… 

Naar huis

Dinsdag 28 augustus 

Voor de laatste keer krijgen we ‘zumo de naranja natural’ geserveerd. Er zijn heel wat sinaasappels voor ons geperst de laatste weken!

Na het heerlijke ontbijt buiten op het terras van het prachtige pand, nemen we afscheid van onze uiterst gastvrije gastheer. 

Precies op het moment dat de klok 11x slaat zetten wij onze eerste stappen voor vandaag buiten. Over het wonderschone centrale plein lopen we het pittoreske stadje uit. Dezelfde 5 km van gisteren, maar dan in omgekeerde richting. Het is goed warm; het loopt tegen de 30 graden. Zelfs van dit kleine stukje zijn onze ruggen weer doornat van transpiratie. 

We hebben de trein van 12:41 uur en hebben nog alle tijd voor onze lunchinkopen. De wachttijd die er dan nog overblijft op het station wend ik meteen aan om m’n boek uit te lezen. Ik heb weer een titel van Dan Brown uit; wat kan die toch spannend schrijven! 
Het is maar een kort stukje in de trein, een half uur naar Santander. Het treinstation van Santander ligt dichtbij het hostel waar we destijds geslapen hebben, dus deze omgeving is voor ons bekend. We hebben een klein uurtje overstaptijd voor onze laatste Spaanse treinrit. Die tijd pakken we aan om nog even Santander in te lopen om op een bankje in de schaduw de laatste indrukken van deze grote stad in ons op te nemen. 

Het laatste traject dat we over het spoor afleggen zal 3 uur duren. Om 17 uur zal de trein in Bilbao arriveren. Maar… rond 15:30 uur, in Marrón, stopt de trein en komt de conducteur ons vertellen dat we met de bus verder gaan naar Bilbao. Geen idee waarom. De bus probeert de trein te imiteren. Oftewel de chauffeur wil op dezelfde tijd aankomen in Bilbao en op de tussenliggende stations. Het verschil zit ‘m in het parcours, veel op en af en veel bochtenwerk. Met deze hoge snelheid word ik er misselijk van. Niet prettig. 

Als we in Bilbao op het fraaie centraal station uitgestapt zijn vallen de eerste dikke regendruppels. En niet veel later is me dit een hoosbui! Op zich wel fijn, want het is hier boven de 30 graden en afkoeling is wenselijk. De busterminal bevindt zich een kleine 3 km verderop. We weten hoe het eruit ziet, want het ligt op de route van de camino. Vanwege de regen besluiten we om in een restaurantje op het station alvast te eten. Er staan lekkere pintxo’s op de toonbank. Daar nemen we er 2 van, 2 tortillavarianten. Als we het op hebben, is de regen gestopt. 

Wij staan rond 18:30 uur op de grote busterminal waar bussen aan en af rijden. Onze bus vertrekt pas om 21:30 uur. We bevinden ons vlakbij het voetbalstadion van Bilbao en laat daar nu net een geocache liggen ;). Zo, dat was voorlopig de laatste ‘found’ in Spanje. Daarna begint het wachten, maar dat is voor ons als doorgewinterde pelgrims geen enkel probleem. 

Er zijn zoveel bussen, hoe gaan wij de onze naar Amsterdam herkennen? Opeens hoor ik Elisabeth Cornelia geroepen worden. Hé, dat zijn mijn 2 doopnamen! Lijkt me sterk dat er daar nog 1 van rondloopt hier. Ik vraag de betreffende buschauffeur of hij op zijn lijst ook een Leonardus Hubertus heeft. Ja! Dat moeten wij zijn. Op de bus staat dat ie naar Parijs gaat, maar dat moet de chauffeur nog aanpassen… 

In San Sebastian hebben we een laatste buswissel. Ook hier staan we geregistreerd met onze 2 eerste doopnamen. Misschien maar goed ook, want onze achternamen zijn in het buitenland onuitspreekbaar…

Woensdag 29 augustus 

En zo beginnen we iets na 23:30 uur in het aardedonker aan onze lange busreis. Naast 31 passagiers hebben we 2 chauffeurs aan boord. Beiden hebben een fijne, rustige rijstijl. Ze hebben hun eigen Spaanstalige muziek bij zich, die de hele nacht doorspeelt. Mede door de muziek merk je dat ze lol in hun werk hebben. Fijn om dat te ervaren! 

Vlak voor de Franse grens gaan we tanken (358 liter) en krijgen we een plaspauze. Net over de grens wordt de bus door de politie aan de kant gehaald en doorzoeken 2 politiemannen de bus. We hebben geen idee wat ze zoeken, maar na 5 minuten mogen we weer verder. 
Dan duiken we verder Frankrijk in, richting Bordeaux. We volgen de westkant. En aangezien we de oost- en zuidkant van Frankrijk belopen hebben, sluiten we hiermee een mooie ronde Frankrijk. 

Via Nantes, Rennes, Caen en Rouen komen we meer en meer noordwaarts. Geheel in stijl van onze camino reizen we door Frankrijk met heel veel regen! 

In alle voornoemde plaatsen zetten we reizigers af. Dit betekent dat we in al die plaatsen het centrum ingaan. Dat kost veel tijd. We vinden het niet vervelend, want de busstoelen zitten fijn en regelmatig dommelen we weg. Rond 15:30 uur komen we in Rouen aan en verlaten de 2 chauffeurs onze bus. Er komt een “verse” Spaanse chauffeur voor in de plaats. Deze chauffeur zal uiteindelijk tot Amsterdam doorrijden. Via Amiens en Lille reizen we verder. Intussen is het goed druk geworden op de weg, hetgeen onze reis wat vertraagt. Zo zouden we in Lille nog 3 reizigers erbij krijgen, maar we zijn er 1 uur later dan gepland en de reizigers zijn nergens te bekennen. Ook onze geplande aankomsttijd van 18:30 uur in Breda zal niet gehaald worden. Door de nog steeds niet aflatende regen gaan we weer verder, nu naar het centrum van Antwerpen. Daar stappen weer passagiers uit. We zijn nu, naast de chauffeur, nog met 3 personen over gebleven, een Spaanse jonge vent die naar Rotterdam gaat en wij, die in Breda uitstappen. Na Antwerpen wordt de weg steeds bekender voor ons en daarmee stijgt het adrenalinegehalte in ons bloed! Iets na 21:00 u worden we afgezet voor het station in het donkere Breda. Hier is het gelukkig droog. 

Nog 1x een kaartje kopen voor de allerlaatste treinreis! De sprinter komt om exact 21:24 uur aan op station Tilburg-Reeshof. Daar staat ons geweldige ontvangstcomité ons op te wachten! Oh, wat is het fijn om onze dierbaren weer in de armen te kunnen sluiten! 

De laatste 3 km leggen we met z’n 11-en lopend naar huis af. Wat heerlijk om de voordeur weer te openen, al herinneren we ons als de dag van gisteren dat we deze achter ons dicht trokken! En na een heel gezellig samenzijn met vele fantastische welkomsverrassingen stappen we weer ons eigen bedje in, waar we ontwaken op de dag dat Leo er bij zijn leeftijd een jaartje bij mag tellen:)! Hoe mooi kun je het hebben… 

Nawoord

Onze camino is gelopen. Het is klaar en daarmee is er ook een einde gekomen aan dit blog. Het is voor ons nauwelijks uit te drukken hoe dankbaar we zijn dat deze reis gelopen is zoals wij deze gelopen hebben. Op 24 maart hadden we nauwelijks besef waaraan we begonnen en nu 5 maanden en 5 dagen later staan we kerngezond en vooral mentaal volledig uitgerust terug op Tilburgse bodem. Dolgelukkig zijn we vertrokken en zo mogelijk nog gelukkiger zijn we terug gekomen. We hebben onze “fabrieksinstellingen” weer gevonden. Dit is mede mogelijk geworden door bewust afstand te nemen van nieuws, e-mail en social media. 

We hebben een vrijheid ervaren die onbetaalbaar is…

Dankbaar voor:

  • Elkaar (“the best Dutch couple Sabine ever met” …) 
  • Onze kinderen Gijs, Bas, Eline (+ vriend Teun) en Jesse, die zo achter ons droomavontuur hebben gestaan
  • Mijn moeder, Hans & Marieke, Rob & Adriana voor hun liefdevolle ondersteuning van het thuisfront 
  • Onze blakende gezondheid
  • Iedereen die ons onderweg geholpen heeft 
  • Iedereen die met ons meegewandeld is en zo met ons meegeleefd heeft. Hartverwarmend!